Raforkusamningar við stórnotendur

Raforkureikningur álfyrirtækis er talsvert flóknari en rafmagnsreikningur heimilis, en þó er hægt að gefa nokkuð glögga mynd af kaupum Norðuráls á raforku til framleiðslunnar. Norðurál gerir langtímasamninga til margra ára og jafnvel áratuga, og er nú með samninga við þrjá raforkuframleiðendur. Samningarnir voru undirritaðir á mismunandi tíma síðastliðna áratugi og hafa mislangan gildistíma. Þeir samningar sem nú eru í gildi eru sex: Samningur við Orkuveitu Reykjavíkur, nú Orku náttúrunnar (OR/ON) frá 2005 , tveir samningar við OR/ON frá 2008 og 2025,  tveir samningar við Landsvirkjun frá 1997 og 2009, og einn samningur við HS Orku frá 2025. Nýir samningar við OR/ON og HS Orku frá 2025 tóku gildi 1. október 2026. Samningur við Landsvirkjun frá 1997 var síðast framlengdur árið 2026, og tekur gildi árið 2027. Þá gerir Norðurál samninga við Landsnet um flutning á raforku. 

Langtímasamningar um kaup og sölu á raforku taka til margra atriða. Helst er að nefna samningstíma, magn, verð, kaupskyldu (e. take-or-pay), skerðingaheimildir og fyrirkomulag á flutningsgjöldum til Landsnets. 

 

 

182 MW frá Landsvirkjun (1997)

Norðurál og Landsvirkjun undirrituðu fyrsta raforkusamning Norðuráls 7. ágúst 1997. Sá samningur var um kaup á 107 MW til 20 ára frá fyrstu afhendingu til að styðja við framleiðslu á 60.000 tonnum á áli árlega (LV 1997). Raforkuverðið var tengt við heimsmarkaðsverð á áli. Afhending á raforku hófst í júní 1998 þegar Norðurál var gangsett. Fyrsti viðauki samningsins var undirritaður þann 29. október 1999 um afhendingu á samtals 161 MW til að auka framleiðslugetu í 90.000 tonn á ári. Einnig var samningstíminn lengdur um eitt ár. Í gegnum tíðina hefur viðaukum fjölgað og var sá sjöundi undirritaður 23. mars 2026. Hann tekur gildi í janúar 2027. 

 

292 MW frá OR og HS Orku (2005)

Norðurál undirritaði samning við Orkuveitu Reykjavíkur og HS Orku (þá Hitaveitu Suðurnesja) 17. apríl 2004 um kaup á 153 MW til 20 ára frá fyrstu afhendingu til að styðja við framleiðsluaukningu í 180.000 tonn af áli árlega. Raforkuverðið var tengt við heimsmarkaðsverð á áli. Þann 28. október 2004 var fyrsti viðauki samningsins undirritaður þar sem aflið var hækkað í 222 MW til að styðja við framleiðsluaukningu í 220.000 tonn árlega. Þann 6. apríl 2005 var breyttur og uppfærður samningur undirritaður og stækkaður í 292 MW til að styðja við framleiðsluaukningu í 260.000 tonn árlega (OR og HS 2005). Afhending hófst í febrúar 2006 og lýkur undir þessum samningi í skrefum árin 2026-2028. 

47,5 MW frá OR/ON (2008)

Norðurál og Orkuveita Reykjavíkur undirrituðu samning 30. desember 2008 (OR 2008) vegna fyrirhugaðs álvers í Helguvík, en einnig var heimild til að nýta orkuna í álveri Norðuráls á Grundartanga í ljósi óvissu um byggingu og gangsetningu álvers í Helguvík. Afhending samkvæmt samningnum hófst árið 2011. Árið 2021 var trúnaði aflétt af samningnum.

 

25 MW frá Landsvirkjun (2009)

Norðurál og Landsvirkjun undirrituðu samning þann 25. febrúar 2009 um kaup á allt að 50 MW til rúmlega 20 ára. Síðar var afhent magn lækkað í 25 MW (LV 2009). Samningurinn er tengdur við álverð. Fyrsti viðauki var undirritaður 24. febrúar 2021 og aflétti þar með trúnaði af samningnum.

50 MW frá HS Orku (2025)

Við framlengingu á samningi við HS Orku og OR/ON frá 2005 var samningi skipt upp og 23. september 2025 var undirritaður samningur við HS Orku um afhendingu á 50 MW. Sá samningur tók gildi 1. október 2026 og gildir út 30. september 2031. 

 

Afrit af öllum samningum ásamt viðaukum, þar sem trúnaði hefur verið aflétt, má nálgast á pdf formi með því að smella á viðeigandi hlekk í töflunni hér að neðan.

*Um tiltekna samninga og viðauka gilda trúnaðarákvæði. Umfang trúnaðar er mismunandi eftir samningum og getur náð til annarra samningsákvæða en verðs.

---

Skýringar

Raforkuverð 

Raforkuverð getur verið fast eða breytilegt samkvæmt verðformúlu. Breytilegt verð getur meðal annars tengst álverði á LME eða raforkuverði á Nord Pool. Nákvæm útfærsla verðformúlu fer eftir ákvæðum hvers samnings. 

Flutningur á raforku 

Í samningum er mismunandi hvernig kostnaði vegna flutningskostnaðar (þ.e. greiðslum til Landsnets) er skipt milli orkufyrirtækja og kaupenda. 

Gildistími og afhendingartími 

Undirritunardagur segir til um hvenær samningur var gerður. Gildistaka og afhending raforku geta hafist síðar og í sumum tilvikum í áföngum. 

Heimild til að áframselja 

Heimild til að selja áfram til þriðja aðila þá orku sem fyrirtækið kaupir undir samningi, t.d. ef það verður framleiðslustopp eða óhagkvæmt að nýta orkuna undir samningi. 

Kaupskylda (e. take-or-pay) 

Hlutfall af undirliggjandi orku í samningum sem kaupandi tryggir að greiða fyrir hverju sinni, hvort heldur sem að hún er notuð eða ekki. 

LME 

LME stendur fyrir London Metal Exchange, þar sem viðskipti með ál eiga sér stað. LME birtir verð á áli ($/tonn af áli). 

LME cash er stundar-spot verð (e. spot) og LME3M er þriggja mánaða verð í framvirkum viðskiptum. 

Verðformúla sem miðast við LME virkar þannig að mánaðarmeðaltal LME fyrir uppgjörsmánuð ($/t) er margfaldað með prósentu sem stendur fyrir hluta raforkukostnaðar í verðinu á áli. Í þá tölu er deilt með 14,2 (MWst/t) og fæst þá verð fyrir viðkomandi mánuð í $/MWst. 

Álverð á London Metal Exchange má finna HÉR. 

MW og MWst

Mælieining á afli er kallað watt (W). Afli sem beitt er í ákveðinn tíma kallast orka og er mælt í wattstundum (Wst). Þar sem einingarnar í afl- og raforkunotkun orkusækins iðnaðar eru í stærra lagi er oftast notast við megawatt (milljón wött), gígawatt (þúsund megawött) eða jafnvel terawött (þúsund gígawött).

14,2 (MWst/t) er sú orka sem miðað er við að þurfi til að framleiða eitt tonn af áli. Árleg raforkunotkun Norðuráls er um 4,6 milljónir MWst.