Norðurál Grundartangi ehf. rekur álver á Grundartanga og framleiðir ál og álblöndur fyrir alþjóðamarkað. Fyrirtækið hefur starfsleyfi fyrir framleiðslu á allt að 350 þúsund tonnum af áli á hverju ári. Starfsstöðvar eru á Grundartanga og í Skógarhlíð í Reykjavík.

Norðurál Grundartangi ehf. er í 100% eigu Norðuráls, sem er í 100% eigu Century Aluminum Company, sem er skrásett í Bandaríkjunum. Stjórn Norðuráls Grundartanga ber ábyrgð á að skipulag og rekstur sé í góðu ástandi, ber ábyrgð á framþróun og langtímamarkmiðum Norðuráls Grundartanga og hefur eftirlit með daglegum rekstri fyrirtækisins.

 

Ávarp forstjóra

Segja má að árið 2025 hafi gengið sinn vanagang hjá starfsfólki Norðuráls fram að síðasta ársfjórðungi þegar upp kom alvarleg bilun í rafspennum sem varð þess valdandi að stöðva þurfti kerlínu 2 og framleiðsla álversins dróst saman um tvo þriðju hluta. Frá upphafi lá fyrir að það gæti tekið langan tíma að fá nýja spenna til landsins svo við blasti að höggið yrði þungt. Til að stytta þann tíma sem kerlínan væri úti hófst strax vinna við að athuga hvort hægt væri að framkvæma bráðabirgða viðgerð á biluðu spennunum og nota þá tímabundið, þar til þeir nýju kæmu til landsins. Í samvinnu við helstu spennasérfræðinga bæði innlenda og erlenda tókst að fá smíðaða íhluti til að gera við spennana. Viðgerð tók tiltölulegan stuttan tíma og eftir ítarlegar prófanir vorum spennarnir settir í rekstur í apríl. Þá var strax hafist handa við að endurræsa ker í kerlínu 2 og reiknað er með að álverið verði komið í fulla framleiðslu í júlí 2026.

Við ákváðum strax að fækka ekki í starfsmannahópnum í kjölfar bilunarinnar og hefur starfsfólk Norðuráls undanfarna mánuði unnið við að gera kerlínuna tilbúna fyrir endurræsingu. Ljóst er að fyrirtækið væri ekki jafn vel í stakk búið til að hefja framleiðslu og raun ber vitni ef ekki væri fyrir það einvala lið sem hjá Norðuráli starfar. Ég er þakklátur fyrir þann kraft og samheldni sem hefur einkennt hópinn í krefjandi aðstæðum.

Við héldum áfram að skapa verðmæti fyrir íslenskt samfélag þrátt fyrir samdrátt í framleiðslu. Skattar og innheimt gjöld námu 7,6 milljörðum króna árið 2025. Útflutningsverðmæti Norðuráls námu rúmum 102 milljörðum króna og voru greiðslur til innlendra aðila tæpir 49 milljarðar króna eða tæp 50% af útflutningsverðmætum.

Þá raungerðist það á árinu 2025 að langstærstur hluti þess áls sem Norðurál framleiðir er virðisaukandi vara, álstangir og álblöndur. Framleiðsla hófst í nýrri framleiðslulínu í álverinu þar sem framleiddar eru álstangir, eða sívalningar úr áli sem mótaðir eru með þrýstimótun. Álstangirnar eru eftirsóttar af evrópskum viðskiptavinum, en ál er lykilefni við framleiðslu t.d. rafbíla, sólarrafhlaða, flugvéla og umhverfisvænna bygginga. Í raun er verið að færa virðisaukandi framleiðslu, sem hingað til hefur farið fram erlendis, til Íslands. Hingað til hafa álhleifar Norðuráls verið bræddir í stangir í Evrópu, þar sem raforkuframleiðsla hefur mun stærra kolefnisspor. Engin aukalosun er við framleiðslu álstanga hjá Norðuráli og orkuþörf er mun minni en ef þær væru steyptar erlendis. Áætlaður orkusparnaður eru um 40%. Um var að ræða fjárfestingarverkefni upp á um 16 milljarða króna og vegna jákvæðra umhverfisáhrifa var framkvæmdin fjármögnuð með grænni fjármögnun hjá Arion banka.

Loftslagsmál eru einn af lykiláhersluþáttum Norðuráls í stefnumótun og framtíðar verðmætasköpun. Félagið framleiðir ál með einu lægsta kolefnisspori í heiminum og stefnt er að kolefnishlutleysi fyrir álframleiðslu okkar árið 2040. Við höfum náð 57% samdrætti í losun utan ETS-kerfisins miðað við 2015. Upphaflegt markmið var 40% samdráttur, en stefnan var sett á 55% samdrátt þegar því markmiði var náð árið 2024. Samdráttur í losun á framleiðslueiningu nemur 48%.

Við höldum ótrauð áfram, vöndum til verka og horfum bjartsýnum augum til framtíðar.

 

Árið 2025

Lykiltölur úr rekstri 2025

Rekstrartekjur Norðuráls námu um 102 milljörðum króna árið 2025. Afkoma ársins einkenndist af óvæntri bilun í rafbúnaði álversins á Grundartanga sem hafði veruleg áhrif á framleiðslugetu og rekstur félagsins. Tap eftir skatta nam 6,5 milljörðum króna árið 2025 samanborið við 2,4 milljarða króna hagnað árið 2024.

Í október 2025 varð bilun í rafspennum álversins sem leiddi til þess að framleiðsla dróst tímabundið saman um tvo þriðju hluta. Afleiðingar bilunarinnar höfðu umtalsverð áhrif á framleiðslu ársins og nam heildarframleiðsla áls 260.155 tonnum árið 2025 samanborið við 308.335 tonn árið áður. Unnið hefur verið markvisst að enduruppbyggingu framleiðslunnar og er gert ráð fyrir að full framleiðslugeta verði komin á ný á sumarmánuðum 2026.

Þrátt fyrir þessar áskoranir hélt Norðurál áfram að skapa verðmæti fyrir íslenskt samfélag. Skattspor félagsins sýnir helstu skatta og opinber gjöld sem greidd eru hér á landi, auk mótframlags fyrirtækisins í almenna lífeyrissjóði starfsmanna. Markmið upplýsingagjafarinnar er að varpa ljósi á umfang þess fjárhagslega framlags sem starfsemi Norðuráls skilar til samfélagsins í formi lögbundinna gjalda.

Auk skatta og opinberra gjalda skapar Norðurál víðtæk verðmæti í íslensku hagkerfi í gegnum launagreiðslur, viðskipti við innlenda birgja, fjárfestingar og stuðning við samfélagsverkefni víðs vegar um landið.

Lykiltölur úr rekstri 2025

 

Stefna, viðskiptamódel og virðiskeðja SBM-1

Norðurál hefur skýra stefnu og viðskiptamódel sem byggir á ábyrgri álframleiðslu með lágu kolefnisspori. Norðurál fylgir sjálfbærnistefnu og íslenskum lögum og reglum. Áherslurnar eru í samræmi við alþjóðleg viðmið og endurspeglast í markmiðum félagsins í orkunýtingu, úrgangsstjórnun og öryggi á vinnustað.

Norðurál nýtir 100% endurnýjanlega orku frá íslenskum orkufyrirtækjum og leggur áherslu á umhverfisvæna framleiðslu og langtíma samstarf við viðskiptavini sem gera kröfur um ábyrg hráefni. Þannig gefst fyrirtækinu tækifæri að styðja við hringrásarhagkerfi og sjálfbærni í byggingariðnaði, bílaframleiðslu og rafmagnsflutningi.

Virðiskeðjan er mótuð af kröfum um umhverfislega og félagslega ábyrgð, og sjálfbærni er samþætt stefnumótun, samningum við birgja og þjónustu við viðskiptavini.

Fyrirtækið vinnur markvisst að því að:

• Lágmarka umhverfisáhrif, sérstaklega kolefnislosun (með áherslu á Scope 1, 2 og 3),
• Tryggja öryggi og velferð starfsfólks og samfélaga,
• Bjóða upp á álframleiðslu með lágu kolefnisspori,
• Eiga traust og gagnsætt samstarf við birgja og viðskiptavini.

 

Stefna – Hagsmunir og viðhorf hagaðila SBM-2

Kjarninn í samfélagsábyrgð Norðuráls miðar að því að skapa verðmæti á sjálfbæran og ábyrgan hátt til framtíðar, með jákvæðum áhrifum á samfélagið. Samskipti okkar við hagaðila byggjast á skuldbindingu um gagnsæ og heiðarleg samskipti, enda mikilvægur þáttur í áframhaldandi velgengni fyrirtækisins. Samstarf og verklag, þ.m.t. tíðni samstarfs, fer eftir eðli og hagsmunahópum. Samskiptaáætlun liggur að baki samskiptum, og samstarfs- og framkvæmdaverkefni eru skráð í stjórnkerfum Norðuráls. Birgjum okkar og verktökum er skylt að fylgja stöðlum Norðuráls í öryggis- og umhverfismálum sem og viðskiptasiðferði. Við kunnum að meta endurgjöf frá hagaðilum okkar og bregðumst við fyrirspurnum.

Sjá nánar í S3-1, S3 SBM-2 og S3-2 undir Fólk og samfélag.

 

Áhrif, áhættur og tækifæri í virðiskeðju SBM-3

Rekstrarafkoma félagsins er háð álverði á alþjóðamarkaði sem getur verið sveiflukennt og háð mörgum þáttum sem félagið hefur ekki stjórn á. Verð á seldu áli samanstendur af þremur þáttum: (i) grunnverði, sem byggir á skráðu verði á LME markaði; auk (ii) álagi sem leggst við verð þegar selt er til Evrópu; auk (iii) hvers kyns virðisaukandi álags. Hver þessara þriggja þátta hefur sinn eigin drifkraft á breytileika. Verð á áli ræðst meðal annars af framboði og eftirspurn á heimsvísu, birgðastigi, spákaupmennsku markaðsaðila, hvað er framleitt á alþjóðlegum mörkuðum, pólitískum og efnahagslegum aðstæðum, svo og hráefnis- og öðrum framleiðslukostnaði. Þessir þættir geta verið mjög breytilegir og leitt til verulegra sveiflna á verði á mörkuðum.

Versnandi efnahagsástand á heimsvísu getur haft slæm áhrif á eftirspurn og þar með á verð á áli. Hvers konar óvissa, þar á meðal stigmögnun svæðisbundinna átaka, meiriháttar lýðheilsuvandamál eða aðrir óvæntir atburðir gætu leitt til samdráttar á eftirspurn eftir áli. Slíkir atburðir geta einnig valdið truflunum á starfsemi, á aðfangakeðju eða haft áhrif á framboð á vinnuafli.

Lækkun á álverði gæti valdið því að dregið sé úr framleiðslu eða til þess að gripið verði til aðgerða til að draga úr framleiðslukostnaði, þar með talið frestun á fjárfestingum og viðhaldskostnaði og mögulega fækkun á fjölda starfsmanna. Framangreint getur haft skaðleg áhrif á lausafjárstöðu félagsins, möguleika á aðgengi að lánsfjármagni og á rekstrarafkomu félagsins.

Raforka er einn stærsti þátturinn í framleiðslukostnaði áls. Þar af leiðandi er framboð á raforku og að hún sé á samkeppnishæfu verði, mikilvægt fyrir starfsemi Norðuráls. Truflanir á raforkuafhendingu hefur veruleg áhrif á rekstur og rekstarafkomu félagsins.

Launakostnaður, skattagreiðslur og ákveðinn annar kostnaður er í íslenskum krónum á meðan meirihluti tekna okkar er í USD. Þessir þættir tengjast allir eðlilegri starfsemi félagsins. Óhagstæðar breytingar á þessum þáttum gætu haft verulega áhrif á rekstrarafkomu.

Áskoranir í virðiskeðjunni

• Hátt kolefnisspor sumra aðfanga, einkum kolefnisrafskauta og báxíts.
• Tæknilegar og fjárhagslegar hindranir við innleiðingu hringrásarlausna.
• Aukin krafa um gagnsæi og rekjanleika í aðfangakeðju frá stjórnvöldum og kaupendum.

Tækifæri sem tengjast virðiskeðju

• Vaxandi eftirspurn eftir áli með lágu kolefnisspori, sérstaklega í Evrópu.
• Hækkandi virði rekjanlegrar og umhverfisvænnar framleiðslu – möguleiki á grænni verðlagningu.
• Aukin nýting endurunnins hráefnis og þróun á vistvænum framleiðsluaðferðum.
• Stafræn umbreyting og nýsköpun, m.a. með innleiðingu stafrænna eftirlitskerfa sem bæta mælingar, rekjanleika og skilvirkni.

Norðurál vinnur markvisst að því að lágmarka áhrifin og nýta tækifærin með:

• Skýrri stefnu um kolefnishlutlausa framleiðslu með nýtingu 100% endurnýjanlegrar orku,
• Innleiðingu á umbótaverkefnum í rekstri og ferlum (m.a. endurvinnslu),
• Samstarfi við birgja um ábyrg innkaup og lækkun á Scope 3 losun,
• Skilgreindum mælanlegum markmiðum og samþættingu sjálfbærni í rekstrarstefnu og áhættustýringu.