Saga Norðuráls

 

Norðurál er í eigu Century Aluminum sem er með höfuðstöðvar í Chicago í Illinois í Bandaríkjunum. Century Aluminum á fjögur önnur álver í Bandaríkjunum.

 

Century Aluminum festi kaup á Norðuráli í apríl 2004 en áður var fyrirtækið dótturfyrirtæki Columbia Ventures Corporation (CVC) sem er með höfuðstöðvar í Vancouver, Washington í Bandaríkjunum og er í eigu Kenneth D. Peterson Jr.

 

Árið 1995 ákvað CVC að reisa nýtt álver. Eftir að ýmsir möguleikar höfðu verið athugaðir var ákveðið að álverið yrði reist utan Bandaríkjanna. Í ágúst 1996 varð ljóst að Ísland væri besti kosturinn og var fyrsta skóflustungan að Norðuráli á Grundartanga tekin í apríl árið 1997. Aðeins 14 mánuðum síðar eða í júní 1998 var fyrsta kerið gangsett.

 

Framleiðslugeta Norðuráls var í fyrsta áfanga 60.000 tonn á ári og sumarið 2001 var hún aukin í 90.000 tonn á ári með gangsetningu annars áfanga.  Á árinu 2006 var framleiðslugetan aukin í 220 þúsund tonn og í 260 þúsund tonn árið 2007. Nú eru um 313.000 tonn af áli framleidd á Grundartanga. 

 

Norðurál er eitt stærsta iðnfyrirtæki á Íslandi og er stofnkostnaður þess um 900 milljónir Bandaríkjadala og brúttóársvelta um 500 milljónir dollara. Með Norðuráli breyta Íslendingar hluta þeirrar miklu orku sem landið okkar býr yfir í útflutningsverðmæti og ýta undir vistvæna orkunotkun.

 

Hvað er súrál?

Við álvinnslu er notað hráefnið báxít en það er leifar af jarðvegi sem hefur auðgast að áli við útskolun annarra jarðefna við efnaveðrun í heitu og röku loftslagi nærri miðbaug. Úr báxítinu er súrálið unnið og ef við ímyndum okkur að við séum við vinnu í álverinu í Helguvík, sjáum við að súrálið er hvítt duft. Að meðaltali þarf að vinna fjögur tonn af báxíti fyrir tvö tonn af súráli sem verða svo að einu tonni af áli út úr álverinu.

 

Málmgrýtið súrál er efnasamband áls og súrefnis. Efnaformúlan Al2O3 vísar til þess að súrál samanstendur af tveimur álfrumeindum á móti þremur súrefnisfrumeindum. Ólíkt öðrum málmum er erfitt að vinna ál beint úr málmgrýtinu. Efnatengslin milli áls og súrefnis eru svo sterk að við framleiðsluferlið í álverinu verður að rjúfa þessi tengsl með rafgreiningu. Álið dregst að öðru skautinu þannig að eftir stendur hreinn málmurinn.